Goed nieuws!

Joepie, goed nieuws!!! Precies een jaar na zijn eerste testen waaruit bleek dat de kleine man overgevoelig was voor gluten, lactose en appels, is hij vorige week opnieuw getest. Guess what: de overgevoeligheid voor gluten en lactose zijn volledig verdwenen! Blij, blij, blij!

Ontspanning: mediteren

Even iets anders dan eten, maar ook heel belangrijk: tijd voor ontspanning. Ik schreef het al: voor mij is meditatie een van de hulpmiddelen daarbij. Jaren geleden volgde ik een cursus mindfulness. Mindfulness is bewuste aandacht hebben voor en aanvaarden van wat zich van moment tot moment aandient. In de cursus was veel ruimte voor meditatie. Verschillende soorten meditaties kwamen aan de orde en er werd benadrukt dat het integeren van meditatie in je dagelijks leven - liefst 45 minuten per dag - een heilzaam effect zou hebben. Destijds hield ik dat een paar weken vol, maar daarna verslapte de aandacht. Vijf-en-veertig minuten dagelijks is ten slotte best veel (vind ik dan). Ik ervoer het vooral als een extra verplichting in mijn al zo drukke leven, het moest er in de toch al korte avonden nog bij, en het had (daardoor?) op mij toen ook niet zo'n heilzaam effect als ik had gewild. Het schoot een beetje zijn doel voorbij, want in plaats van de oorzaak van de drukte aan te pakken, deed ik de meditaties bovenop de drukte, met de verwachting dat de stress daardoor vanzelf zou verminderen. Nou, zo werkte dat dus niet…

Stil

Het is stil op mijn blog…heel stil. En als ik stil word, dan is er iets. Een niet zo leuk iets meestal, maar het leven is nou eenmaal niet altijd leuk. De afgelopen maanden lag ik overhoop met mijn gezondheid. Helaas, ondanks het gezonde eten, raakte ik eind oktober zomaar in een dip. Nou ja, achteraf gezien niet zomaar, maar het duurde even tot ik me (recentelijk) realiseerde wat daar de oorzaken van waren.

Het grappige is, je denkt dat je zo goed bezig bent. Een zomer lang klachtenvrij, genoten van het zomerweer, de kinderen, het leven. Hoera voor het AIP, waarin mijn oplossing leek te liggen. Maar de zomer liep ten einde, kinderen moesten weer naar school/peuterspeelzaal/clubjes/afspraken, de dreumes naderde de twee-is-nee- en de ikke-zelluf-doen-fase (need I say more?!), het weer sloeg om. En daar kreeg ik, vanuit het niets, in alle hevigheid een stapel klachten: migraine, buikpijn, infecties, down voelen, slecht slapen, moe moe moe en eczeem in een vorm en mate die ik nog niet eerder had meegemaakt. Ik raakte er lichtelijk van in paniek. Hoe kon dit?! Ondanks mijn gezonde eetwijze?! Ondanks dat ik zo mijn best deed?! Waarom was het gezonde eten blijkbaar niet genoeg?! En daar begon de zoektocht….

Huisarts en dermatoloog schreven ter vermindering van de acute klachten antibioticakuren en zware corticosteroïde zalven voor. Die hielpen inderdaad in eerste instantie de symptomen tot bedaren te brengen, maar zorgden ook voor nog meer onrust in het systeem: zowel van antibiotica als van corticosteroïden is bekend dat ze een (zeer) slechte invloed op (onder meer) de darmen hebben. Antibiotica doden behalve de bad guys ook de good guys, zodat er ruimte ontstaat voor overgroei in je darmen van bacteriën waarvan je er nou juist niet teveel wilt hebben. Corticosteroïden kunnen ongeveer hetzelfde effect hebben en maken bovendien de huid dunner - iets wat niet fijn is als je al last hebt van je huid… Dweilen met de kraam open, zeg maar.

Ik dacht vervolgens een oplossing te vinden in het (begeleid) slikken van supplementen, maar ook dat had juist een averechts effect: iets met een systeem dat zo zwak en in de war was, dat het van iedere toevoeging op tilt leek te slaan :-(… Dus…???

Dus: terug naar de basis. Naast dieet is een aantal andere factoren onontbeerlijk om aan te pakken voor een goede gezondheid. Factoren waarvan ik dacht dat die bij mij wel goed zaten; niets bleek minder waar. Eva Witsel schreef er onlangs nog een leuke blog over: Waar begin ik met het verbeteren van mijn gezondheid? En dus ging ik bij mezelf te rade. Wat ging er mis? En wat valt er nog te verbeteren?

De eerste stap: zonlicht. Ik geef het maar eerlijk toe: ik ben nogal een koukleum. En ben dus in de herfst en winter gewoon niet zo graag buiten; verlangend wacht ik op het verwarmende lentezonnetje. En daar ben ik dan niet meer uit weg te slaan ;-). Met het omslaan van het weer in oktober was dus sun-exposure een van de dingen die drastisch verminderde. Ik probeer wel alle dagen in ieder geval even buiten te zijn; op doordeweekse dagen lukt dat aardig met alle tochtjes naar school en peuterspeelzaal. Maar in het weekend, als er geen specifieke reden is om naar buiten te gaan, schiet dat er nog wel eens bij in. Oh ja, ik zit wel graag te lezen op mijn favoriete zonnige plekje op de vensterbank boven de verwarming; zou dat ook tellen ;-)?

Stap twee: slaap. Tja, wat zal ik daar nou over zeggen ;-)? Twee peuters in huis, need I say more?! Nog altijd niet bepaald een garantie voor rustige nachten…wat ik wel nog kon verbeteren, waren ontspanning 's avonds en op tijd naar bed. En dus sluit ik tegenwoordig (meestal ;-)) na 20.30 uur de computer af, lees nog een half uurtje een boek en vertrek rond 21.00 uur naar de slaapkamer. Ongezellig? Misschien. Wel fijn voor mijn gezondheid in ieder geval, want ik merk dat de extra uurtjes slaap direct een positieve invloed hebben.

Dan stap drie: stress. Ik schreef het al eerder, maar hé, zijn we niet allemaal meester in het wegstoppen van minder leuke kanten van onszelf? Ik ben niet erg stressbestendig. Van het minste of geringste heb ik stress. En daarvan raakt mijn lijf telkens weer in de war. Tel daar bij op dat ik te lang veel te weinig tijd nam voor ontspanning, voor mezelf, voor leuke dingen waarvan ik kon opladen... Want niet werken en lekker thuis met de kinderen klinkt heel ontspannen en weinig stressvol, maar niets is minder waar. Ook mama's hebben soms een vrije dag nodig ;-). Onlangs las ik een heel herkenbaar en leuk geschreven artikel op Kiind.nl: Dagen zonder hondenpoep. Dat dus, die dagen, en dan over een langere periode (had ik die twee-is-nee-fase al genoemd? Oh ja en de aanwezigheid van een bijna-kleuter die heel hard aan school toe is?) Geen factoren waar zo 1-2-3 iets aan te veranderen was, maar ik had natuurlijk wel iets beter voor mezelf kunnen zorgen door meer tijd te maken voor ontspanning en opladen... Het feit dat er vervolgens vanalles in mijn lijf gebeurde waar ik kennelijk geen invloed op had, vergrootte de stress alleen maar. Langzaam heb ik de afgelopen maanden geleerd te herkennen wat stress bij mij veroorzaakt, wat ik dan voel. Langzaam heb ik ook geleerd mijn grenzen af te tasten, hulp te vragen en nee te zeggen. Vaker te kiezen voor wat ik wil, binnen wat ik aan kan. Zo min mogelijk dingen meer te doen omdat ik vind dat ik ze zou moeten doen, of omdat (ik denk dat) anderen vinden dat ik het moet doen. Langzaam ontdekte ik ook dingen die mij helpen te ontspannen en waarvan ik energie krijg. Nooit te oud om te leren hè ;-)!

Inmiddels gaat de twee-is-nee-peuter naar de peuterspeelzaal; momenten die ik gebruik om op te laden. Mediteren, een boek lezen, muziek luisteren, gewoon maar wat aanrommelen, gedachtenlijntjes volgen, lekker surfen op het net en niet te vergeten blogposts schrijven; al die dingen doen waar je gewoon niet aan toe komt met hele dagen een of meer kinderen om je heen. Ik knap er enorm van op ;-)!

De vierde stap, het dieet, ja dat is inmiddels wel onder controle. De twee dingen die ik dacht succesvol geherintroduceerd te hebben in mijn AIP-dieet (ei en cacao), bleken voor mij na een test zwaar allergeen te zijn. Jammer dat ik daar geen acute signalen van kreeg; daardoor kon het zich langzaam opbouwen tot een moment waarop het, samen met een toename van stress, veel minder buiten zijn en veel minder bewegen, ineens teveel van het goede was. Inmiddels heb ik deze voedingsmiddelen weer geschrapt en eet ik al een paar maanden weer heel strikt volgens AIP. Dit vanuit de gedachte dat ik hiermee in ieder geval geen verdere schade aan mijn lichaam toebreng (hoewel ik regelmatig denk: laat ook maar zitten allemaal, want wat helpt het?!); ik heb uiteindelijk alle voedingsmiddelen die het AIP uitsluit laten testen en blijk op allemaal allergisch te reageren. Stuk voor stuk. Dat maakt het strikte dieet dan toch weer een stukje makkelijker vol te houden…

Stap vijf is meer bewegen. Met kleine kinderen in huis en op school beweeg ik eigenlijk al aardig wat. Dagelijkse tripjes naar school, peuterspeelzaal, clubjes en afspraken doen we zoveel mogelijk op de fiets of lopend. De hele lente en zomer maakte ik regelmatig wandelingen of fietstochten met de dreumes. Heerlijk samen buiten in het zonnetje. Tot het weer omsloeg; toen sloeg ook mijn hoeveelheid lichaamsbeweging om. De verkeerde kant op welteverstaan. Onlangs heb ik geprobeerd om wandelen als regelmatige bezigheid weer op te pakken. Hoewel ik wandelen heerlijk vind en me er ondanks de kou prima toe kon zetten, heb ik gemerkt dat het me op dit moment teveel energie kost om een paar keer per week een flinke wandeling te maken. Ik voelde me er eigenlijk alleen maar slechter door. Bewegen kan dus ook lichamelijke stress opleveren; ook dat is een vorm van stress die niet goed voor je is. Meer bewegen staat voor mij nu even op een laag pitje, tot ik er een passende modus voor heb bedacht. Of totdat het lente is ;-).

De laatste stap tot slot: het detoxen. Dan denk je al gauw aan sapkuurtjes en het gebruiken van allerlei detoxproducten, maar het kan ook veel simpeler: denk eens aan het vervangen van je dagelijkse verzorgingsproducten door producten zonder schadelijke toevoegingen (deze vind je bijvoorbeeld bij Puur Mieke), aan het gebruiken van natuurlijke schoonmaakmiddelen in huis, aan het toevoegen van lever aan je dieet (het eten van lever (biologisch, grasgevoerd) ondersteunt de werking van je eigen lever, die een grote rol speelt bij het verwerken van gifstoffen), aan het nemen van een detox-bad met appelciderazijn, baking soda of een ander detox-badzout. Ook hier ben ik al goed op weg.

En nu?? Helaas gaat het ondanks het aanpakken van deze factoren, niet instant beter. De symptomen blijven af en toe opleven, maar wel in mindere mate. Waarschijnlijk heeft het tijd nodig om helemaal te herstellen van deze dip. Zo lang de oplevingen minder hevig blijven worden, ga ik er van uit dat ik op de goede weg zit. Ik vermoed zomaar dat de lente veel goed gaat doen. Ik heb leuke plannen, dingen om naar uit te kijken. Dat geeft ook weer energie. Dus: zonnetje, kom maar op. Ik ben helemaal klaar met deze winter. Keep you posted!

Een jaar "anders eten"

Terug van vakantie realiseerde ik me ineens: ik ben precies een jaar bezig met "anders eten"! En wat een jaar was het! Veel geleerd, veel veranderd, grote stappen vooruit in mijn gezondheid. Ik ben nog iedere dag dankbaar dat dit op mijn pad kwam; ik vind het nu haast onvoorstelbaar en vooral ongelofelijk jammer dat ik niet eerder heb geweten wat precies het effect van voeding op je gezondheid kan zijn. En dat ik me zo goed kan voelen!

Vorig jaar in de vakantie heb ik me ingelezen op wat Paleo nou precies inhield (voor die tijd had ik er echt nog nooit van gehoord). Voornamelijk via de website van The Paleo Mom, maar ook het boek Oergondisch Genieten van Ria Penders en Yvonne van Stigt was informatief en bood veel inspiratie. Mijn start was vliegend (daar heb je hier en hier meer over kunnen lezen) maar daardoor ook heftig; dat zou ik op zich niet nog een keer zo doen ;-). Na het afwennen van de suiker, het wennen aan andere boodschappen, het wennen aan langer in de keuken staan, het ingesteld raken op en leren waarderen van mijn nieuwe voedsel en het vallen en opstaan dat hoort bij zo'n omschakeling, vond ik mijn ritme. Op enig moment in het afgelopen jaar was mijn nieuwe manier van eten ineens gewoonte geworden. Ik dacht er niet langer bij na, ik deed het gewoon. Ik hunkerde niet langer naar vervangers voor brood en koekjes, niet eens meer naar chocola en koffie. Ik raakte eraan gewend, en als je gewend bent, is het gewoon. Het kost een half jaartje, maar dan heb je ook wat, zo las ik hier ;-).

Soms, op momenten buitenshuis, realiseer ik me dat hoe ik eet, niet gewoon is. Dat het dan altijd oppassen is. Is het eten glutenvrij? Zuivelvrij? Nachtschadevrij? Ik krijg ook altijd vragen over een zelf meegebrachte lunchtrommel. Wat eet je? En waarom? Het leuke is dan wel dat het stof biedt tot een goed gesprek. Maar wat me nou zo mooi lijkt: dat er een moment komt waarop gezond, puur, (h)eerlijk eten voor iedereen gewoon is. Dat supermarktschappen vol liggen met gezonde, pure, (h)eerlijke producten. Dat er een voedingscentrum is dat echt eerlijk is over eten, en niet verkondigt dat e-nummers heus niet zo slecht zijn... In de hoop een heel klein beetje bij te dragen aan de bewustwording, begon ik deze blog. Dat mensen regelmatig laten weten inspiratie te halen uit mijn verhalen en recepten, is precies waar ik het voor doe!

Maar ik dwaal af. Wat heeft een jaar anders eten mij gebracht? Waar deed ik het voor en wat leverde het op? Ik begon ermee om gezondheidsredenen. In een poging een reeks "vage" klachten (daar schreef ik hier en hier al eerder over) die volgens huisartsen "enkel met zalfjes of pilletjes te bestrijden zijn", voor eens en altijd te laten verdwijnen. Klachten die mij bij vlagen behoorlijk hinderden en die, zo leerde ik, passen bij een auto-immuunaandoening. Die veroorzaakt worden door darmen die niet goed werken. Die wel degelijk zonder zalfjes en pilletjes op te lossen zijn. Door het eten van pure, eerlijke, onbewerkte producten vrij van gluten, suiker en e-nummers, door voldoende te slapen, door stress te vermijden, door voldoende te bewegen en te ontspannen. Soms kan ik me er kwaad over maken. Dat de oplossing zo simpel is en de huisarts daar niet van weet (of wil weten?). Hoe kan een medicus de link met voeding nou niet leggen? Omdat voeding geen onderdeel is van de studie geneeskunde, hoorde ik in een recente uitzending van Tros Radar. Bizar toch? Hier vind je een leuk blogje van Miss Natural over de afwezigheid van onderwijs op het gebied  van voeding in de geneeskunde.
Even terug naar mezelf: neem nou (atopisch) eczeem. De huisarts blijft volhouden dat er geen link is met voeding. "Je bent ermee geboren, smeer er vooral nog een laagje hormoonzalf op". En je blijft smeren, want over gaat het niet. De hormoonzalf doet z'n werk wel, maar ook nog iets meer dan dat, want het heeft bijwerkingen waar ik niet blij van word. En dan ineens blijkt de oplossing zo simpel! Hier een paar voedingsmiddelen schrappen, daar een paar voedingsmiddelen toevoegen. Dan blijkt de huid zichzelf (met een beetje hulp van een fijne biologische handcrème ;-) ) te kunnen genezen! Zie zelf het verschil:

                                    

De linker foto is genomen in de kraamweek na de geboorte van mijn jongste dochter.
De rode, geïrriteerde en zelfs kapotte huid is duidelijk zichtbaar. Zo, of zelfs nog veel erger,
zagen mijn handen er altijd uit.
De rechter foto nam ik een paar dagen geleden. Oordeel zelf ;-)....

Helaas is het hele herstelproces wel wat tijdrovend gebleken. Het duurde bijna een jaar voordat het eczeem weg bleef. Bij vlagen vond ik dat enorm demotiverend. Want willen we niet allemaal een liefst supersnelle oplossing voor kwaaltjes? Is dat dan ook de reden voor het voorschrijven en consumeren van allerlei zalfjes en pilletjes? Want van ongemak houden we niet. En op een natuurlijke manier een kwaal genezen, met de juiste voeding, rust en regelmaat,  kost tijd. Soms bijna een jaar. Tot frustrerends toe. Maar achteraf ben ik heel blij dat ik heb volgehouden; ik ben ervan overtuigd dat mijn lichaam nu op een natuurlijke manier sterker aan het worden is.

Intussen heb ik geleerd om goed naar mijn lichaam te luisteren. Het mooie is dat ik in de loop van het afgelopen jaar veel duidelijker ben gaan waarnemen hoe ik me voel en waar ik al dan niet last van heb. Eczeem, hoofdpijn, buikpijn, wazigheid....de eerste vraag die ik mezelf stel is: wat heb ik gegeten? En de tweede: is er iets gebeurd dat mijn klachten heeft veroorzaakt? Is het dat ik de focus wat verloor en wat meer suikers heb gegeten? Even terug naar zero-sugar. Heb ik een voedingsmiddel gegeten dat ik normaal niet eet? Niet meer doen dan. Heb ik last van spanning of stress? Even lekker de buitenlucht in...

Maar ik dwaal opnieuw af. Ik eet nog steeds "anders" (auto-immuun-paleo, zoals jullie weten) om gezondheidsredenen. Gewoon omdat ik me daar het allerbeste bij voel. Al was de overstap van standaard Nederlands eten naar Paleo, met een uitstapje naar Voedselzandloper, ook al een hele verbetering, die ik iedereen kan aanraden. Een van de grootste voordelen is dat ik nooit meer "honger" heb. Dat is een beetje lastig uitleggen, want natuurlijk heb ik echt trek tegen de tijd dat ik toe ben aan een maaltijd. Maar dat gevoel van "ik-sta-te-trillen-op-mijn-benen-en-moet-NU-eten", dat moment waarop je naar de eerste de beste snack wilt grijpen die voorhanden is (en dat veroorzaakt wordt door een sugar-low; een teken dat je bloedsuikerspiegel hard gedaald is), heb ik niet meer. Nooit. En dat is echt heel fijn! 

Ik eet ook nog steeds "anders" omdat ik het inmiddels lekkerder vind dan alles wat ik eerder at. Ik geniet gewoon heel erg van verse aardbeitjes, van sla die vers van het land komt en van de meeste gerechten die ik klaarmaak (oke, er mislukt ook wel eens iets ;-) ). Meer dan van brood, koek en chocola. Het idee dat alles wat ik eet, gezond is en mijn lichaam voorziet van echte, bruikbare voedingsstoffen, maakt het extra lekker. Vind ik. En dat is meteen nog een reden waarom ik nog steeds "anders"  eet: ik ben ervan overtuigd dat ik mijn lichaam op deze manier van de beste middelen voorzie om te functioneren. Je hebt er tenslotte maar een van, dat lichaam, en het is ook nog eens onvervangbaar. Het moet een heel leven mee. Dan kan je er maar beter goed voor zorgen ;-). 

Een andere grote verandering die zich voltrok in het afgelopen jaar, werd teweeggebracht door mijn keuze voor het opzeggen van mijn baan. Ik was natuurlijk al geruime tijd thuis; ik heb sinds het vervroegde zwangerschapsverlof van mijn jongste dochter, een jaar en 9 maanden geleden, niet meer gewerkt. Dat deed het hele gezin goed; de beslissing was dan ook makkelijk genomen. Met het niet-werken verdween voor mij een grote stressfactor: voornamelijk praktische stress wegens breng- en haalperikelen van kinderen, een altijd sluimerend schuldgevoel over het feit dat ik de kinderen bij een kinderdagverblijf achterliet (die behuilde toetjes bij het wegbrengen lieten mij de rest van de dag niet meer los en ik reed dan ook regelmatig met een behuild toetje naar m'n werk) en het gevoel op alle fronten altijd net iets tekort te schieten. Het wegvallen van deze stress had een positief effect op mijn gezondheid. Ik heb er overigens ook wel aan moeten wennen, aan het altijd thuis zijn; het bleek namelijk helemaal niet zo te zijn dat thuisblijven ook meer rust betekende. Integendeel, een huishouden regelen met het reilen en zeilen van drie kinderen, waarvan er twee nog niet naar school gaan, is gewoon hartstikke druk. Maar ik merkte dat druk in de zin van "bijna altijd bezig" prima is; het was druk in de zin van "stressfactor" die bij mij voorheen voor problemen zorgde. En nog steeds trouwens; als er eens iets is waar ik me druk om maak (in mijn hoofd welteverstaan ;-) ) dan uit zich dat meteen in de vorm van hoofdpijn, extreme moeheid of eczeem. Blijkbaar ben ik niet zo stressbestendig als ik graag zou willen :-(... 
Voor heel veel dingen heb ik (nog steeds) geen of veel minder tijd dan ik zou willen. Toch zorgt dat (meestal) niet voor stress. Voor een ding heb ik meer tijd dan ooit: de kinderen. Tijd om voor ze zorgen en tijd om van ze te genieten. En dat is voor nu heerlijk. Maar het is voor mij ook duidelijk dat ik, zodra de factor "zorgen voor" afneemt, weer meer wil toevoegen aan de wereld. Hoe? Dat zullen de komende jaren vast wel uitwijzen...

Even terug naar het effect van "anders eten". Ben ik dan nu helemaal topfit en genezen? Nee. Helaas niet. Mijn chronische oorontsteking (met bijbehorende doofheid) is volhardend. Mijn hooikoorts speelt op het moment weer erg op; een teken dat er toch nog ergens een zwak punt in het systeem zit. Er is dus nog wel wat werk aan de winkel. Ik merkte na de vakantie dat ik slechter sliep en mijn lijf vermoeider voelde dan daarvoor; ik ben natuurlijk in de vakantie ook wat makkelijker geweest met suikers, snacks en koffie. Reden om weer even helemaal terug naar de basis te gaan: strikt AIP zonder baksels, zonder tussendoortjes, geen koffie meer. Alleen drie flinke maaltijden per dag en ter ondersteuning een aantal voedingssupplementen. Dat doe ik nu ruim twee weken en ik voel me met de dag beter en fitter. Ik slaap weer heerlijk (in ieder geval in de nachten dat ik niet door een of meer kinderen word gestoord ;-) ), ben ontspannen, voel me "gewoon" goed. Ongelofelijk eigenlijk, dat je zo snel reageert op de aan- en afwezigheid van minder verantwoorde voedingsstoffen. Mooi ook, want daardoor is het dus heel duidelijk waar ik het voor doe! 

Het komende jaar hoop ik eindelijk van die oorontsteking af te komen en het zou helemaal mooi zijn als ook de hooikoorts zou verdwijnen. We zullen zien; volgend jaar weer een update ;-). Omdat jullie inmiddels wel weten wat Paleo en AIP is en hoe mijn eetpatroon eruit ziet, wil ik het komende jaar een aantal thema's op het gebied van voeding uitdiepen. Thema's over voeding in het algemeen, dus niet per se Paleo of AIP. Uiteraard volgen daar de blogposts van. Tussen alle drukke gezinsperikelen door, dus regelmaat kan ik niet beloven. De kinderen gaan voor ;-).

Puzzelstukjes

Het is een beetje stil hier op mijn blog. De laatste tijd heb ik me vooral gericht op mijn eigen herstel van een enorme dip en het uitzoeken van de puzzelstukjes die de oorzaak daarvan waren, waarover dadelijk meer. Jullie hebben al kunnen lezen hoe ik, bijna een jaar geleden inmiddels, op het spoor kwam van gezond (suikervrij, zuivelvrij, glutenvrij en e-nummervrij) eten. En dat daarmee een aantal gezondheidsissues sterk verbeterden: oorontstekingen bleven weg, migraine verdween vrijwel volledig, mijn darmen werden veel rustiger, mijn eczeem nam sterk af, ik sliep beter. Als bonus viel ik 8 kilo af en daarna stabiliseerde mijn gewicht vanzelf. 
Ik schreef ook al dat ik van de ene op de andere dag ben overgestapt van mijn oude eetpatroon op Paleo. Het gevolg was wel dat het begin heel erg moeilijk was. Want eerlijk is eerlijk, een heel ander eetpatroon is gewoon erg wennen in het begin. Eten bereiden kostte meer tijd, ik moest wennen aan nieuwe recepten en nieuwe voedingsmiddelen, bij (lekkere) trek kon ik niet meer zomaar even in een kast duiken en een stuk ontbijtkoek opdiepen, ik moest afkicken van de suiker. Ik kreeg er aanvankelijk zelfs klachten bij (hoofdpijn, nog meer darmklachten, duizeligheid) en het was even zoeken waar die vandaan kwamen. Onder andere een enorm opgevoerde notenconsumptie bleek de boosdoener; het schrappen van noten uit mijn dieet leverde dan ook een snelle verbetering. Ook voor avocado bleek ik allergisch. Tsja, zo ontdek je nog eens wat ;-). Omdat Paleo in die fase uiteindelijk echt te beperkt (met name te koolhydraatarm) bleek, heb ik een aantal niet Paleo maar toch gezonde (en deels Voedselzandloperproof, voor wie dit boek heeft gelezen) voedingsmiddelen weer toegevoegd, zoals havermout, volkoren rijst en rijstwafels, kaas en boekweitcrackers. Dat ging een tijdlang prima; mijn klachten verdwenen geleidelijk, toen mijn gewicht stabiliseerde kreeg ik meer energie en ik voelde me beter dan in jaren. Daar deed ik het voor!

Begin dit jaar verergerden mijn oudste symptomen helaas toch langzaam weer en uiteindelijk zelfs zodanig dat ik het gevoel had terug bij af te zijn. Ik ben toen overgestapt op het Paleo Auto Immuun Protocol (AIP), waarover jullie hier al meer hebben kunnen lezen. Mijn darmen werden daardoor weer wat rustiger en hoewel ik weer een aantal voedingsmiddelen moest schrappen, vond ik het in het algemeen goed te doen (met uitzondering van de koffie en de chocola ;-) ). Helaas merkte ik aanvankelijk geen effect op mijn andere klachten (eczeem, oorontstekingen en andere KNO-klachten). Heel frustrerend!! Niet geheel toevallig (bleek later) was dat in de periode waarin de jongste twee kinderen ernstig begonnen te spoken 's nachts. Met name onze peuter werd een dramatische slaper (dat het nog dramatischer kon dan we van hem gewend waren, hadden we niet verwacht...). Vier, vijf, zes keer eruit 's nachts, twee uur of meer aaneengesloten zomaar wakker, eindigend tussen ons in, waar z'n kleine zus (die wakker werd van het nachtelijk gespook van grote broer) meestal al lag.... Nou hebben we een groot bed, maar met z'n vieren is het toch echt krap :-(. Tot overmaat van ramp viel ik in die periode ook nog eens op mijn stuitje. Niet een beetje, maar echt heel erg hard. Namelijk op een betonnen trapje. Ik kan je verzekeren, beton geeft niet mee. Mijn stuitje ook niet trouwens. Het gevolg? Een enorme opleving van mijn darmklachten, rugklachten, nekklachten en hoofdpijn, naast een bijzonder pijnlijk stuitje. Het duurde even voordat het tot me doordrong dat de hele combinatie van gebeurtenissen wel eens zou kunnen samenhangen met mijn gebrek aan slaap en de stress die dat opleverde, en dat dat wel eens het belangrijkste puzzelstukje zou kunnen zijn in de verergering van al mijn klachten. Niet voor niets is het AIP, zoals ik hier al schreef, niet enkel gericht op het aanpassen van je voedingspatroon, maar ook op factoren als slaap, beweging en ontspanning.

Hoe werkt dat dan? Slaap is belangrijk. Tijdens je slaap herstelt je lichaam zich en rust je uit. Bij te weinig slaap is er dus te weinig mogelijkheid om te herstellen en raak je alsmaar vermoeider. Als er dingen in je lichaam niet goed gaan (zoals het geval is bij een lekke darm, die bij mij de oorzaak is van de problemen), dan is energie, tijd en rust nodig om te herstellen. Ontbreekt dat, dan wordt er dus niet hersteld. Kan je nog zo gezond eten, maar blijft het dweilen met de kraan open. Hoewel je met dat gezonde eten waarschijnlijk wel voorkomt dat het erger wordt. Toch nog iets ;-). Ook bewegen is belangrijk. En dan gaat het niet eens om intensief sporten, maar gewoon simpelweg bewegen: met de kinderen spelen, wandelen, tuinieren, fietsen, yoga-oefeningen doen. Bewegen heeft positieve effecten op onder andere hormonen, het immuunsysteem, waak- en slaapritme en stresslevels. Niet-bewegen heeft een tegenovergesteld effect. Dat maakt het er dus allemaal niet beter op. Naast slaap en bewegen is ook ontspanning belangrijk. Ik schreef hier al dat stress heel slecht is voor het immuunsysteem door het hormoon cortisol dat vrij komt bij stress; voldoende ontspanning is noodzakelijk om het stressniveau te reguleren. Van teveel stress word je bijvoorbeeld gehaast...en van gehaast zijn val je bijvoorbeeld op je stuitje ;-). En dat stuitje...dat blijkt in verbinding te staan met je darmen. Door mijn val raakte mijn systeem, waaraan maanden was gesleuteld door mijn osteopaat om het goed te krijgen, weer helemaal uit balans en dat had dus ook enorme gevolgen voor mijn darmen. Tel daarbij op dat deze val extra stress was voor mijn lichaam en het ook van deze val weer moest herstellen (dus weer minder energie had voor dat waarvan ik graag wilde herstellen), en je snapt wel waarom het alsmaar slechter ging...door de (over)vermoeidheid kwamen er nog concentratieproblemen en enorme mood-swings bij en zat ik overdag als vastgelijmd op de bank de dag voorbij te wensen. Niet bepaald leuk...

Maar zoals met alles, bleek ook dit gelukkig van tijdelijke aard. Na het lezen van "De Hormoonfactor" kwam ik op het spoor van bijnieruitputting. Je leest er op de facebookpagina van Osteopathie La Esencia een interessant stuk over, geschreven door mijn osteopaat (post van 1 april 2013, even scrollen over de pagina!). Op haar advies ging ik een aantal supplementen slikken. Ik ben eigenlijk niet zo van de pillen, maar ik wist het anders ook niet meer. En soms, verzekerde ze mij, heeft het lichaam gewoon net even wat extra's nodig. Zeker in een periode waarin het zwaar wordt belast. Het bleek een gouden tip, want na een week of twee bemerkte ik al een enorme verbetering bij mezelf. En of het nou kwam doordat ik zelf meer ontspannen was of door alles wat we uitgeprobeerd hebben (waarover later misschien nog wel eens een blogje), de kleine man ging weer beter slapen. De kleine vrouw daardoor ook. En dus wij ook! Vanaf dat moment ging het weer snel bergopwaarts. Ik had weer energie om lekker naar buiten te gaan; ik probeer nu zeker drie keer per week een stuk te wandelen of te fietsen. Darmklachten verminderden zienderogen en een week of twee geleden verdween van de een op de andere dag het eczeem. Ik voel me stukken beter maar nog wel moe; helaas gaan nog niet alle nachten even soepel en er zijn op het moment veel dingen die mijn aandacht vragen. Om nog maar niet te spreken van het WK Voetbal met late wedstrijden en eindeloze voor-, na- en tussenbeschouwingen waarvan er door een zeker persoon hier in huis geen enkele gemist wordt ;-). Mijn hele systeem staat inmiddels, met veel dank aan mijn osteopaat, ook weer in balans. Hopelijk komt er dan nu een tijd van echt goed herstellen! Voorlopig blijf ik het AIP voortzetten zoals dat ik dat de laatste weken doe: met toevoeging van ei maar zonder de koffie en chocola (en ik mis het nu niet eens ;-)!), met veel beweging in de buitenlucht en zoveel mogelijk op tijd naar bed. Met veel minder telefoon- en laptoptijd ;-). Met als gevolg dat het hier dus even rustig is.

Hoe niet leuk de weken ook waren, het is (achteraf ;-) ) wel reuze interessant om te zien hoe de puzzelstukken uiteindelijk in elkaar blijken te passen. Het is niet alleen een kwestie van goede voeding, maar ook van slaap, van beweging, van ontspanning, van aanvullen van tekorten en van lichamelijk goed in elkaar zitten. Het is zoeken naar een evenwicht dat nodig is om goed te kunnen functioneren, om lekker in je vel te zitten. Ik ben blij dat ik dat weer heb gevonden :-).

Over twee weken begint de zomervakantie. Aan de ene kant is dat heerlijk omdat er even niets moet, niet op tijd de deur uit, geen afspraakjes, gewoon lekker de dag door zoals het uit komt. Aan de andere kant is dat gezellig druk met drie kinderen de hele dag thuis. Ik verwacht dan ook weinig tijd te hebben om hier te schrijven. Op Facebook plaats ik wel regelmatig korte berichtjes of kleine receptjes; wil je een beetje op de hoogte blijven, kom dan gezellig daar kijken! Gisteren bereikte mijn pagina de mijlpaal van 100 likes, hoe leuk is dat! In september hoop ik de draad hier op de blog weer helemaal op te kunnen pakken. Ik wens jullie hele een fijne, zonnige zomer en leuke vakantie; rust uit, kom bij, doe nieuwe energie op en geniet!

PS: misschien heb je in de vakantie tijd en zin om je verder te verdiepen in Paleo en AIP? Op de nieuwe website www.paleofoodies.nl, een superleuk initiatief van Marinka Bil (van www.eetpaleo.nl) vind je een community waarin recepten worden geplaatst en waarin je zelf ook recepten kunt plaatsen. Erg leuk en ik heb zelfs al een van de recepten uitgeprobeerd! Ook is er een (besloten) Facebookgroep voor iedereen die overweegt over te gaan op AIP en informatie zoekt en vragen heeft: Paleo AIP België Nederland. Een fantastisch initiatief van Eva Witsel van www.evawitsel.nl en Catharina Delmarcel van www.paleofeest.com.

Help, een gluut!

Stoppen met brood eten vond ik het lastigste aspect van het aanpassen van mijn voedingspatroon. Ik vind brood namelijk Heel Erg Lekker. Bijkomende voordelen zijn dat het niet duur is, overal te krijgen is en snel klaar te maken is. Dat brood helemaal niet zo gezond zou zijn, kwam eigenlijk niet in me op. Tot ik me er in ging verdiepen. Waaaaaatttt???? Brood ongezond???? Maar het voedingscentrum zegt toch dat we juist brood moeten eten omdat het vezels, vitaminen en mineralen (kennen jullie hem nog ;-) ) bevat? En veel energie levert? Ja, dat zeggen ze. Maar dan blijkt deze (en waarschijnlijk niet alleen deze) aanbeveling van het voedingscentrum helemaal niet zo wetenschappelijk onderbouwd. Zo las ik dit weekend: 'De Schijf van Vijf is gericht op de gemiddelde Nederlander. Die eet nou eenmaal twee keer per dag brood. We (= het voedingscentrum) doen die aanbeveling dus omdat het aansluit bij hoe veel mensen toch al eten.' Ehhh...ja. En dat is dus meteen het probleem, want het is natuurlijk niet zo dat brood eten per se goed voor je is omdat we het veel eten ;-)...

Wat is dan het probleem met brood? In mijn geval zijn dat de gluten, een stofje dat in de granen voorkomt waarvan brood is gemaakt. Gluten kunnen schadelijk zijn voor je darmen, doordat ze ervoor kunnen zorgen dat in het darmweefsel een soort openingetjes ontstaan. Hierdoor kunnen allerlei stoffen die normaal niet bedoeld zijn om de darmwand te passeren, in het lichaam terecht komen. Dit fenomeen wordt ook wel "lekke darm" genoemd. Het gevolg is dat het immuunsysteem aanslaat om deze stoffen op te ruimen. Zodra het immuunsysteem gaat reageren, geeft dat ontstekingsreacties in het lichaam. Dat is op zich goed, want die ontstekingsreacties zorgen ervoor dat deze stoffen worden opgeruimd. Hoe meer van deze stoffen er echter door de darm lekken, hoe ernstiger de ontstekingsreacties worden. Uiteindelijk kan het immuunsysteem hierdoor overdreven gaan reageren en zelfs gezond weefsel gaan aanvallen, waardoor spontaan ook op andere plaatsen ontstekingen ontstaan, denk aan eczeem op de huid of migraines. Een lekke darm kan zich heel langzaam ontwikkelen; het kan zelfs jaren duren eer dit klachten geeft. En dan zijn het vaak zelfs klachten die je helemaal niet meteen linkt aan je darmen, zoals eczeem, vermoeidheid of hoofdpijn. Uiteindelijk kan een lekke darm aan de basis liggen van een heel scala aan gezondheidsissues. Alle reden dus om te voorkomen dat het zover komt! Bij mij was het helaas al te laat. Het goede nieuws is dat de darm zich kan herstellen. Inderdaad, onder andere door het volledig vermijden van gluten. En het aanhouden van een verder zo optimaal mogelijk voedingspatroon dat de darmen zo min mogelijk belast en juist van goede stoffen voorziet. Het heeft tijd nodig, en het gaat soms met vallen en opstaan (want niet alleen voeding, maar ook stress en slaapgebrek hebben invloed op je darmen. Had ik het daar al eens over gehad, over mijn slaaptekort ;-)?) maar we komen er wel! Door welke producten vervang je dan je dagelijkse boterham? (H)eerlijke groenten en fruit, om maar eens wat te noemen, in combinatie met (h)eerlijk (biologisch) vlees, vis, kip of ei. Bijkomend voordeel: die bevatten veel meer vezels, vitaminen, mineralen en andere voedingsstoffen dan brood. En minder koolhydraten ;-).

Ps. In mijn vorige post kon je lezen wat ik eet in plaats van brood. Op Facebook (www.facebook.com/heerlijkovereten) en Pinterest (www.pinterest.com/femkevandoesbur) plaats ik regelmatig verwijzingen naar recepten. Kom eens een kijkje nemen!